هرازنیوز : انتشار خبر آغاز عملیات لکهگیری و بهسازی در محور هراز، بار دیگر نگاهها را به وضعیت نگهداری این شریان حیاتی کشور جلب کرده است. در خبر رسمی منتشرشده از سوی فرمانداری ویژه آمل، به نقش پیگیریهای نماینده و فرماندار در دریافت سهمیه قیر و آغاز عملیات لکهگیری اشاره شده؛ موضوعی که اگرچه ظاهراً یک موفقیت محلی تلقی شده، اما از زاویه مدیریت زیرساختهای ملی، پرسشهای مهمی را مطرح میکند.
جادهای با نقش ملی، هزینهای با مقیاس محلی
محور بینالمللی هراز مسیر عبور میلیونها مسافر و حجم قابلتوجهی از بار کشور است؛ جادهای که جایگاه آن نه محلی، بلکه ملی است. بنابراین انتظار منطقی این است که نگهداری و پایش آن در قالب بودجههای ملی و برنامههای مستمر راهداری کلان انجام شود.
اتکا به ظرفیت محدود شهرستان برای لکهگیری چنین جادهای، نشاندهنده خلأ در مدل مدیریت دارایی راههاست.
استفاده از منابع شهرستان برای جبران کمبودهای ملی
سهمیه قیر رایگان، نیروی انسانی راهداری شهرستان و ظرفیت ماشینآلات محلی، به طور معمول برای بهسازی راههای روستایی، فرعی و بینشهری در نظر گرفته میشود؛ جادههایی که بودجه محدودی دارند و نیازمند توجه ویژه هستند.
مصرف این منابع برای محور هراز ـ که باید از محل اعتبارات ملی نگهداری شود ـ سبب میشود ظرفیت شهرستان برای ترمیم جادههای فرعی و ناهموار کاهش یابد.
نشانهای از مدیریت واکنشی به جای مدیریت پیشگیرانه
لکهگیری بهخودیخود اقدامی ضروری است، اما وابستگی آن به «پیگیری نماینده» نشان میدهد که نگهداری محور هراز همچنان در چرخه نگهداری واکنشی قرار دارد؛ یعنی مشکل پس از وقوع و در شرایط اضطرار دیده شده و رفع میشود.
یک جاده راهبردی باید زیر پوشش پایش مداوم، سیستم مدیریت ترکها، ارزیابی روسازی و نگهداری پیشگیرانه باشد تا اساساً به مرحله تعمیرات مقطعی و فوری نرسد.
اقدامات اخیر در محور هراز هرچند ضروری و قابل تقدیر است، اما اتکا به منابع محلی برای نگهداری یکی از مهمترین شریانهای کشور، پیام روشنی دارد:
سیستم نگهداری راههای ملی نیازمند اصلاح ساختاری است
محورهای راهبردی مانند هراز باید با اعتبارات ملی، برنامهریزی منسجم و پایش دائمی نگهداری شوند، نه با ظرفیت محدود شهرستانهایی که خود نیازهای گسترده در حوزه راه دارند.
روزبه نصیری آملی